WhatsApp

Mahremiyet Eğitimi

Mahremiyet Eğitimi

Mahremiyet konusu pek çok ebeveyn için kaygı yaratan bir konu. Çocuğuma “neyi ne kadar söylemeliyim” düşüncesiyle birlikte aileler kimi zaman çaresiz kalabiliyor. Bazen “ben bir şey söylemezsem o da sormaz” düşüncesiyle sessiz kalabiliyor. Ancak bir çocuğun öğrenmek için temel motivasyonu meraktır. Bir şeyi size sormaması onu merak etmediği anlamına gelmez. Ayrıca bir konuyu merak edip sizden öğrenmezse bunu öğrenmek için kendisine başka kaynaklar arayacaktır. Bu da çocuğun yanlış bilgilere maruz kalmasına sebep olabilir.

Mahremiyet eğitimi ilerleyen yaşlarda başlasa da mahremiyet algısı doğumla birlikte oluşur. Bebeklik döneminde alt değiştirme alışkanlığından tutun da bebeğin farklı kişiler tarafından sevilmesine kadar pek çok durum çocuğun mahremiyet algısını şekillendirir. Okul öncesi dönemle birlikte bedenini keşfetmeye başlayan çocuk kendi bedeniyle ebeveynlerinin, arkadaşlarının ve çevresindeki diğer kişilerin bedenlerini kıyaslar. Bu süreçte çocuğun kendi cinsel organına bakması, dokunması, başkasının bedenine dokunması bu meraktan kaynaklanır. Bu gibi durumlarda çocuğa kızma, yaptığı şeyi “ayıp” olarak nitelemek yanlış olacaktır. Ayıp kavramının ne olduğunu bilmeyen çocuk için bu tepki kafa karıştırıcı olur.

Bu yaş grubundaki çocuklar “Ben nereden geldim?” “Nasıl doğdum?” gibi sorular sorması da gayet doğaldır. Çocuklara masalsı ve kaçamak cevaplar vermekten kaçınarak onların merakını tatmin edecek düzeyde doğru cevaplar vermek yeterli olacaktır.

Bedenini keşfetme sürecindeki çocuğa bedeninin ona ait olduğu ve ona kimin dokunacağına kendisinin karar vereceği bilgisi verilebilir. Bu elbette çocuklar için uygun ortamda onların anlayacağı şekilde aktarılır. Bu aktarım sürecinde “iyi dokunuş” “kötü dokunuş” anlatımı açıklayıcı olabilir.

“Senin vücudun sana ait. Vücudunun bazı bölgelerine yalnızca senin izin verdiğin kişiler dokunabilir. Bu annen, baban, sana bakan kişi ve bunlardan biri yanındayken doktorun olabilir. Bu kişiler sana yardımcı olmak için dokunabilirler. Bu dokunuşlar iyi dokunuştur. Bazen sevdiğin ablalar ya da amcalar olabilir. Seni sevmek ya da öpmek isteyebilirler. Bunu istersen kabul edebilirsin. Eğer istemezsen yapamazlar. Bazen de kötü dokunuşlar vardır, seni mutsuz ya da korkmuş hissettirebilir. Eğer birisinin sana dokunmasından rahatsız olursan bunu güvendiğin birisiyle paylaşabilirsin. Bu kişi annen olabilir ya da okuldaki bir öğretmenin. Ona rahatsız olduğunu anlatırsan sana yardımcı olacaktır. Bazen arkadaşların sana dokunabilir. Elini tutabilir, öpebilir ya da sarılabilir. Bunlar iyi dokunuşlardır, seni mutlu eder. Bunlardan rahatsız olursan ‘istemiyorum’ diyebilirsin. Aynı şekilde sen de bir başkasına dokunmak için izin istemelisin. O da bundan rahatsız olabilir.”

Bunun gibi bir konuşma eşliğinde çocuğunuzla dokunuşlar üzerine çalışabilirsiniz. Vücudunda dokunulmaması gereken yerler için konuşarak anlatmanın yanında göstererek somutlaştırabilir ya da resim yaparak bunun üzerinde işaretleme yapabilirsiniz.

Çocuğun mahremiyet gelişimi yalnızca onun davranışlarıyla şekillenmez. Çocuğu bir tanıdık öpmek istediğinde zorlamak, “hadi git amcaya sarıl” diye baskı kurmak kişisel alan ihlali yaratır ve çocuğun benlik algısını zedeler. Böyle bir davranıştan önce onay almak vermek istediğiniz eğitimi destekleyecektir.

Beden algısının yanı sıra yaşam alanı da mahremiyetin bir parçasıdır. Özel alan kavramını çocuğa açıklayarak yatak odanıza girerken kapıyı çalmasını ve onay beklemesini söyleyebilirsiniz. Elbette sadece söylemek öğrenme için yeterli değildir. Özel alan algısının gelişimi için siz de çocuğunuza ait alana girerken yaşı fark etmeksizin kapıyı çalmalı ve girmek için çocuğun onayını istemelisiniz. Bu sayede hem çocuğun mahremiyet algısı güçlenmiş hem de özgüveninin gelişimine katkı sağlamış olursunuz.

Mahremiyet eğitimi çok kapsamlı bir konu. Genel hatlarıyla belirlenmiş olsa da bireysel farklılıklar yaşanabilir. Burada temel nokta çocuğunuzla kurduğunuz sağlıklı iletişim olacaktır. Eğer bu konuda sorularınız olursa bana ulaşabilirsiniz.

Diğer Yazılar