WhatsApp

Çocuğun Gelişiminde Özel Eğitim

Çocuğun Gelişiminde Özel Eğitim

Gelişim bir bütündür. Sosyal, duygusal, psikolojik, fiziksel, bilişsel, cinsel ve dil olarak tüm gelişim alanları bu bütünün parçalarıdır. Çocuk gelişimi; takip edilmesi, değerlendirilmesi ve bir sorun görüldüğünde üzerinde çalışılması gereken, bir çocuğu yalnızca bugünüyle değil yarınıyla da etkileyen bir alandır. Örneğin; çocukta yaşanan öfke problemine gerekli özen gösterilmediğinde, bu problem bir süre sonra saldırganlık ve zarar verme davranışına dönüşebilir, dil gelişiminde yaşanan gerilik bir çocuğu sosyallikten uzak durmaya itebilir ya da kendi ifade edememesinden kaynaklı bir hırçınlık sergileyebilir. Bu nedenle davranışları yönlendirirken geçmiş ve gelecek bir arada düşünülmelidir.

Ailelerin çocuğun gelişimini takip etmesi neden önemlidir?

Bütün çocukların gelişimi birbirinden farklıdır. Bizler de çevreme baktığımızda bazı çocukların bir diğerinden daha uzun ya da kısa olduğunu, daha geç ya da çabuk öğrendiğini fark ederiz. Ancak herhangi bir sorun söz konusu olmadığında, çocukların gelişim aşamalarında çok büyük farklılıklar görülmemektedir. Ailelerin çocuk gelişimi konusunda bilgi sahibi olması veya danışması bu noktada önem arz etmektedir. Çünkü gelişimsel ve öğrenme özellikleri göz önüne alındığında, bazı çocuklarda bireyselleştirilmiş programlar kullanılması gerekebilir. Davranış, öğrenme ve uyum problemleri, duyusal veya fiziksel yetersizlik, özel yetenek durumunun bireysel program kullanılması gerekliliğine örnek olarak verilebilir. Özel gereksinimli çocuklar olarak adlandırdığımız bu grupta normlar diğerlerinden daha yukarda veya aşağıda olabilmektedir. Var olan farklılıkları; bedensel, bilişsel, duygusal, sosyal, duyusal veya iletişimsel olabilir. Diğer kişilerin tutum ve davranışları, bu çocukların içine girdikleri ortamlarda uyumunu zorlaştırabilir veya engelleyebilir.

Peki bir çocuğun özel eğitime ihtiyacı olup olmadığını nasıl anlarız?

Öncelikle özel eğitime hangi grupların girdiği bilinmelidir. Zeka geriliği, öğrenme güçlükleri, üstün zeka veya yetenekliler, iletişim bozuklukları, duygu veya davranış bozuklukları, işitme ve görme yetersizlikleri, bedensel yetersizlikler ya da çoklu yetersizlikler bu grubun içinde yer almaktadır. Bedensel yetersizliklerden ziyade bilişsel ve sosyal yetersizlikler yıllar sonra tanılanabiliyor. Bu nedenle erken dönem belirtileri fark edebilmek için iyi bir gözlem yapılmalıdır. Örneğin; akranların gelişim düzeyinden geride kalmak, göz teması kurmaması, tekrarlı hareketler, sese veya kokuya aşırı duyarlılık, iletişimsel sınırlılık gibi durumlar belirtidir, dolayısıyla fark edildiğinde mutlaka değerlendirmeye almak gerekir.

Belirlenen özel gereksinim sonrasında ne yapılır?

Okul öncesi dönem çocukların hızlı geliştiği ve yaşam becerilerinin temelini oluşturan bir dönemdir. Bu nedenle çocukların gelişiminde kritik dönem olarak sayılan 0-6 yaş dönemi ve sonrasında yapılan gelişim taramaları veya gelişimin takibi, farklılıkların önceden belirlenmesine yardımcı olmaktadır. Söz konusu çocuğun mevcut durumu birçok yönden incelenir. Değerlendirmeler sonucunda buna ihtiyaç duyulursa uzmanlar ve aile işbirliği ile program hazırlanır. Erken müdahale programları ve bireysel eğitim programları, yetersizliklerin bir engele dönüşmesini önlemeye çalışmaktadır. Gelişim takibi yapılan tüm çocukların olması gereken gelişim düzeyine gelmesine de yardımcı olunur.

 

Kaynaklar

  • Servi, C. ve Baştuğ, Y. E. (2018). Otizm spektrum bozukluğunda erken dönem belirtileri: Annelerin görüşlerinin incelenmesi. M. A. Melekoğlu, (Ed.), 28. Ulusal Özel Eğitim Kongresi Tam Metin Bildiri Kitabı (s. 166-179) içinde. Eskişehir. ISBN: 978-605-80966-0-8
  • İlhan, T. (2017). Özel Gereksinimli 3-6 yaş çocuklarının ebeveynlerinin stres düzeyleri ile rolleri arasındaki ilişki. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 18(3), 383-400. doi: 10.21565/ozelegitimdergisi.286786

 

Diğer Yazılar