WhatsApp

Bebeklik ve Erken Çocukluk Döneminde Gelişimsel Değerlendirmenin Önemi

Bebeklik ve Erken Çocukluk Döneminde Gelişimsel Değerlendirmenin Önemi

Gelişim anne karnında başlayıp ölünceye kadar devam eden bir süreçtir. Bu süreç içerisinde gelişim bazen hızlanır, bazen yavaşlar ama hep devam eder. Yapılan araştırmalara göre ise özellikle beyin gelişiminin en hızlı olduğu dönem 0-3 yaş dönemidir.

            Yenidoğan bir bebeğin beyninde milyarlarca nöron bulunur. Ancak bu nöronlar birbirine bağlı değildir. Beynin işlevini yerine getirebilmesi için bu bağlantıların kurulması gerekmektedir. Yıllar içerisinde farklı uyarıcı ve etkenler ile nöronlar arasındaki sinaps (nöronlar arası bağlantılar) sayısı arttıkça veya azaldıkça öğrenme hızı hızlanır veya yavaşlar. Erken çocukluk ve çocukluk dönemlerinde nöronlar arasında örümcek ağını andıran milyonlarca sinaps oluşur. Zaman içinde kullanılmayan sinapslar körelir ve yok olur. Erken çocukluk döneminde önemi çok daha fazla olmakla birlikte, sinaps bağlantılarını güçlendirmek için her yaş grubunda insanın ilgisi olan bir işi sık sık tekrar ederek bu bağlantılarını güçlendirebilir.

            Ergenlik ve yetişkinlik dönemlerindeki kişilerin belirli amacı ve ilgi alanları oluşabilir, bu nedenle de çocukluk döneminde oluşan milyonlarca sinapstan sadece ihtiyaç olanlar kalır ve gerisi yok olur. Oysa erken çocukluk döneminde çocuk her şeyi yapabilecek potansiyele sahiptir. Çünkü henüz dünya üzerinde bir deneyimi olmamıştır ve biz yetişkinler ona ne sunarsak buna dayalı olarak yaşantı geliştirecektir. Ancak bu noktada dikkat edilmesi gereken bazı noktalar bulunmaktadır. Çocuğa deneyim sunmak ve yeterli uyaran verebilme endişesi ile bir anda çok fazla uyarana maruz bırakmak da ilerleyen süreçlerde olumsuz sonuçlara yol açabilir. Bu nedenle çocuk için en iyisini yapabilmek için bir uzmandan destek almak, yeterli ve ihtiyaca yönelik yaşantı sunmamıza olanak sağlar.

            Bununla birlikte bazı çocuklar "normal" gelişim gösteren çocuklara göre farklı ilerleyebilir. Bu farklılıklar bilişsel, dil, psikomotor, psikososyal, özbakım gelişimlerinde erken yaşlarda gösterebildikleri problemler olabileceği gibi, aynı zamanda bu alanlarda gösterebilecekleri üstün başarılarda olabilir.

            Özellikle ülkemizde yanlı bir inanış bulunmaktadır. "Annesi de geç konuşmuştu, babası da geç yürümüştü, dedesi de böyleydi" şeklindeki görüşler maalesef ki çocuğun yaşadığı küçük problemleri görmezden gelmemize neden olarak ileride daha büyük problemler yaşamasına neden olabilmektedir. Gelişimde genetik faktörler elbette ki vardır. Ancak her bireyin kendine özgü özellikleri olduğunu gözden kaçırılmamalı ve her bireye özel olarak yaklaşılmalıdır.

            Yazının başında belirtildiği gibi erken çocukluk döneminde gelişim çok daha hızlı yaşandığı için tespit edilen problemlere hızlıca müdahale etmemize ve sorunun büyümeden çözülmesine olanak sağlamaktadır. Bu nedenle özellikle 0-3 yaş döneminde periyodik olarak gelişimsel değerlendirme yapılması çocuğun ihtiyaçlarının zamanında tespit edilmesini sağlar ve çocuğun sorununu büyümeden çözülmesi için fırsat oluşturmuş olur.

            Unutulmamalıdır ki çocuğumuzun fiziksel sağlığı için nasıl doktora gidiyorsak, gelişimsel sağlığı için de bir çocuk gelişimciden yardım almak zorunlu ve gereklidir. Çocuk gelişimciler çocuğun gelişimini bir bütün olarak ele alır, gözlem ve standardize edilmiş testler aracılığı ile çocuğun gelişimini en ince ayrıntısına kadar ele alabilir. Tespit edilen problemlerde aileye pedagojik danışmanlık vererek aile ile iş birliği kurularak çocuk için en iyi ortam sağlanabilir. Bu nedenle özellikle bebeklik ve erken çocukluk döneminde periyodik gelişim takibi mutlaka yaptırılmalıdır. Daha detaylı bilgi almak için çocuk gelişimciniz ile iletişime geçebilirsiniz.

            Sağlıklı ve gelişim dolu günler dilerim.

 

 

YARARLANILAN KAYNAKLAR

  • Akdağ, F. (2015). Çocukta Beyin Gelişimi ve Erken Müdahale. Uluslararası Katılımlı Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Kongresi "Erken Müdahale". Ankara.
  • Doğan, A., & Baykoç, N. (2015). Hastanede Çocuk Gelişimi Birimine Yönlendirilen Çocukların Değerlendirilmesi. Uluslararası Katılımlı III. Çocuk Gelişimi Kongresi "Erken Müdahale". Ankara.
  • Kahraman, Ö. G., Ceylan, Ş., & Korkmaz, E. (2016). 0-3 Yaş Arası Çocukların Gelişimsel Değerlendirmelerinin Bazı Değişkenler Açısından İncelenmesi. Mersin Üniversite Sağlık Bilimleri Dergisi .
  • Önal, E. (2018). Yenidoğanın Nörogelişimsel Değerlendirilmesi. Klinik Tıp Pediatri Dergisi .
  • Öztürk Ertem, İ. (2005). İlk Üç Yaşta Gelişimsel Sorunları Olan Çocuklar: Üç Sorun ve Üç Çözüm. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi .

 

12 Ekim 2021

Diğer Yazılar