WhatsApp

Bebeklerde Motor Gelişimi

Bebeklerde Motor Gelişimi

Bebeklerin hayata sağlıklı bir başlangıç yapmaları çok önemlidir. Motor Gelişimi Özellikle yaşamlarının ilk iki yılında yüksek oranda gelişme kaydederler. Bu süreç, onların hayatlarını sağlıklı bir şekilde devam ettirebilmeleri açısından çok kritik bir süreçtir. Oluşabilecek komplikasyonlar, geri kalan yaşamlarını etkileyebilir. Bu yüzden çok dikkatli davranmak ve gelişimi sürekli gözlemlemek gerekir.

Motor gelişimi kalın motor ve ince motor olarak iki başlık altında incelenir. Bedeni kullanmak,  yürümek, nesneyi takip etmek gibi kaba motor becerilerini kullanmaları için duruşsal kontrolü sağlamaları çok önemlidir. Yürümeyi sağlayan kaslar doğum öncesinde de bedende bulunur ama bebek ayağını hangi açı ile açacağını, nasıl duracağını ve ne kadar basınç uygulayarak yere basacağını bilmediği için ilk yıl yürüyememektedir.

Parmaklar, eller ve kolların ön planda olduğu ince motor gelişimin en önemli parçası olan dokunma davranışı, bebeğin hayatta kalmasına yardımcı en temel reflekslerinden biridir. Dokunmak, bebek için zamanla dünyayı tanımasına yardımcı olan bir durum haline gelir. İlk yılda nesneleri tanımak için ellerinden çok ağızlarını kullanırlar. 6.aydan itibaren dokunma ve görme arasındaki senkronizasyon başlar.

0-6 ay arası bebekler

  • Yatay pozisyonda başını çevirebilir.
  • Eller yüze yakınken yumruk yapabilir.
  • Ellerini açma ve kavrama hareketini başlatır.
  • Yüz üstü pozisyonda ön kol üzerinde hareketlenir ve başını 90 derecelik açıyla kaldırır.
  • Kucaktayken sağa sola sallanır.
  • Cisimleri itebilir ve onlara vurur.
  • 4.aydan itibaren destekle oturabilir, oturtulunca da başını dik tutar.
  • Çıngırakla oynar.
  • Elleriyle masanın üstüne vurabilir.  
  • 5.ayda desteksiz oturmaya başlayabilir.
  • Önden arkaya yuvarlanabilir.
  • Kalça üzerine oturabilir.
  • Yüz üstü yatarken sırt üstü dönebilir, elleri üzerinde yükselebilir.
  • Sırt üstü yatarken yüz üstü yuvarlanabilir.
  • Objeleri ağzına götürerek keşfetmeye başlar (ayağı dahil).
  • Elden ele transfer yapar ve uzatılan eli tutar.
  • Göğsünü ve çenesini kaldırabilir.

6-12 ay arası bebekler

  • Gövdelerinden tutulduğunda sekerek adım atmaya başlayabilir.
  • Yerde sürünebilir.
  • Kendi kendine yiyecek alabilir ve gösterilince kaşık kullanabilir.
  • Fazla gıdayı reddeder.
  • Radyal (elinin dış kısmı ile) yakalama başlar.
  • Desteksiz oturma pozisyonuna geçebilir.
  • 10.aydan itibaren eliyle eşyaları tutabilir.
  • Tek elinden tutulunca ayakta durabilir, iki elinden tutulunca yürümeye başlayabilir.
  • İşaret ya da baş parmağı ile kavramaya başlar.
  • 12.aydan itibaren kollar havadayken ayakta durabilir, bağımsız adımlar atmaya başlayabilir.
  • Küçük topları tutabilir, bazı cisimleri üst üste koyabilir.

12-18 ay arası bebekler

  • Ayakta dengeli bir şekilde yürümeye başlar ve kendini koruyabilir.
  • Yerden oyuncak almak için durur, taşıyarak yürüyebilir.
  • Mobilyalara tırmanabilir.
  • Hafif yardımla tek ayak üzerinde durabilir
  • Geri geri yürüyebilir.
  • Karşıdaki kişiyi taklit edebilir.
  • Küçük objeleri uygun boşluklara yerleştirir.
  • Küçük çaplı kuleler yapar.
  • Bağımsız karalamalar yapabilir.
  • Dönem sonuna doğru tek el desteği ile merdiven çıkmaya başlayabilir.
  • Etrafındaki cisimlere dokunur, onları kavrayıp yakından inceler, ağzına götürüp tadına bakmaya çalışır ya da yere fırlatıp tekrar eline alır.
  • Kitap okuma sırasında sayfa çevirmeye eşlik edebilir.

18-24 ay arası bebekler

  • Merdivenden emekleyerek inebilir, iyi koşar ve dans ederler.
  • Küçük sandalyeye desteksiz oturur.
  • Oyuncakları ağzına götürerek tanımadan elinde çevirerek inceleme dönemine geçilir.
  • Büyük eşyaları taşımaya başlayabilir.
  • Destekten tutunarak merdiven inebilir.
  • Gösterilen topa tekme atar.
  • Kutu kapaklarını kapatır.
  • Yan çizgileri taklit eder.
  • Dairesel karalama dönemine geçilir.
  • 24.aydan sonra her adımda iki ayağını atarak merdiven iner.
  • Küplerden kule yerine tren yapmaya başlar.
  • Kapıyı kapı kolu kullanarak açar.
  • Pipet ile bardaktan sıvı içebilir.
  • Kıyafetlerini çıkarabilir.
  • Kaşığı kontrollü kullanarak yemek yer ve çatal kullanmaya başlar.

Bebek gelişiminde algısal ve motor gelişim birbirinden ayrı düşünülemez. Motor beceriler tek başına yetersiz kalabilir. Örneğin, bir bebeğin yemek yerken kaşığı eliyle tutup kavraması ince motor beceri gerektiren bir davranıştır. Kaşığı elinde hissetmesi, ağzına olan mesafesini tahmin etmesi ise bebeğin görsel ve kinestetik bilgileriyle ve algısıyla gerçekleşir. Bebekler özellikle 6 aydan sonra kaba ve ince motor becerileri koordineli ve yaygın olarak kullanmaya başlarlar.

Dilerim bol bol gelişirsiniz :)

Psikolog Derin Karademir Polat

Kaynakça

Bahrick, L.E. & Lickliter, R. (2009). Perceptual development: Intermodal perception. In B. Goldstein (Ed.), Encyclopedia of Perception, Vol.2, (pp. 753-756).Newbury Park. CA: Sage Publishers.

Bayley, N. (2006). Bayley Scales of Infant and Toddler Development (3rd ed.). San Antonio: Harcourt Assessment.

Santrock, J. W. (2013). Life-span development (14th ed.). NY: McGraw- Hill.

Baillargeon, R., Li, J., Gertner, Y., & Wu, D. (2011). How do infants reason about physical events? In U. Goswami (Ed.), Wiley-Blackwell handbook of childhood cognitive development (2nd ed.). New York: Wiley.

Baillargeon, R., & others. (2012, in pres). Object individuation and physical reasoning in infancy: An intergrative account. Language, Learning, and Development.

Arfe, B., Dockrell, J.,& Berninger, V. (Eds.) (2013). Writing development and instruction in children with hearing, speech, and language disorders. New York: Oxford University Press.

Aslin, R. N., & Lathrop, A. L. (2008). Visual perception. In M. M. Haith & J. B. Benson (Eds.), Encyclopedia of infant and early childhood development. Oxford, UK: Elsevier.

Arterberry, M. E. (2008) Perceptual development. In M.E. Haith & J. B. Benson (Eds.), Encyclopedia of infant and early childhood development. Oxford, UK: Elsevier.

Barrett, T. M., Traupman, E., & Needham, A. (2008) Infants’ visual anticipation of object structure in grasp planning. Infant Behavior and Development.

Diğer Yazılar